O

-o  = 'o-o. Signifas "kio estas, ekzistas": sole substantivon.
I) Kun radiko substantiva ghi esprimas objekton aw koncepton (*homo, scienco);
II) kun radiko adjektiva:
 A) kvaliton aw abstraktajhon (*bono, belo);
 B) sed, helpe de la kunteksto, ghi povas signi:
  a) konkretajhon (*mi vidis multajn belojn = belajhojn);
  b) individuon (*mia belo = belulo);
  c) agon (*dum rapido = rapidado);
  d) karakteriza kvalito (*la belo (=beleco) de virino))
III) kun radiko verba:
 A) nomon de ago (*skribo, mangho);
 B) sed, helpe de la kunteksto, ghi povas signifi
  a) konkretan manifestighon, aw la objekton de la ago (*belaj konstruoj = konstruajhoj);
  b) abstraktajhon (*amo). La nomon de la aktuala ago oni esprimas per -ADO: *amado, dancado). LSF21-22; PAG§286.
  -ojn, -ajn  Stilo: por eviti tro oftan aperon de la finajhoj -ojn kaj -ajn:
I) -aro. *Multajn temojn li instruis al mi >vastan temaron li instruis al mi; pri multaj temoj li instruis min.
II) -ado. *Li ne elportis shiajn oftajn kritikojn >li ne elportis shian oftan kritikadon. MJh39.
objekto  Aferajho. SJhE1.
Objekto
I) estas la afero, kiu estas trafita de la ago, kiun plenumas la subjekto.
II) Stilo: oni akcentas la o-on antawmetante ghin al la subjekto plus predikato: *Grandan chagrenon vi faris al mi. PAG§25; 274.
okazi  Ebleco: *Tiu ebleco elfalis.
Ne esti disponebla: *La chefa kantistino elfalis pro malsanigho.
Ne okazi: *Pro malsano de la instruisto, la leciono elfalis.- *Kiam ni esploris la konsekvencojn, lia propono trafalis.
Okazajho konsterna: *Tio estas bombo sub la estrara propono.
Rezulto: *Tio povas elfali pli aw malpli bone.- *La kvanto de la reagoj iom kontrawfalis. SJhE5; 11.
okuloj  Brililoj, brilajhoj.  Senesprimaj: fishe  rigardi. SJhE6; 12.
okulvitroj  Biciklo.- *Li rigardardis al ni serioze, tra siaj dikaj fenestroj... SJhE5; 11.
ol  Estas uzata post chiuj neegalecaj komparativoj: *Kun la tempo, la formo de la lingvo eble estos alia, ol tiu, pri kiu ni nun laboras. *Char tiu nocio de konateco estas io tro ghenerala, ol ke ghi sufichu... PAG§76; 145.
oni  *Al la busho de oni neniu povas ordoni. PAG§48.
Ordonaj propozicioj
I) Ordono
 A) volitivo: *Venu, amiko
 B) infinitivo
  i) administra: *Skribi preslitere;
  ii) emfaza: *Estingi chiujn lampojn!
 C) milda: kun ghentilecaj formuloj: *Bonvolu; mi volus ke; mi dezirus ke, estu tiel kompleza, kaj... .
II) Malpermeso: NE +
 A) volitivo: *Ne iru tien!
 B) infinitivo: *Ne ekpepi!
 C) milda: *Gardu vin, ke; atentu, ke; mi avertas, ke... . PAG§216.
ordoni  Ghia objekto estas ghenerale neesprimita, se akompanata de infinitivo: *Ahhashveros ordonis venigi al li la reghinon Vashti. > sendi. PAG§155.
organizi  law ne tute aw tute ne oficiala vojo: *Mi aranghos kelkajn ekzemplerojn por vi.
origino *Chiuj tiuj sugestoj venas el la sama fabriko. SJhE11.
Origino  La suplemento de - indikas la devenon de la determinato:
I) Awtoro:
 A) *Poemo DE Baghy;
 B) *Poemo EL (la verkoj de) Heine.
II) Art- aw produktspeco: *Majstrajho DE industrio kaj bongusto.
III) Deveno:
 A) Fonto, loko, tempo: *Akvo EL puto.
 B) Propraj nomoj
  i) Loko aw naskigho: *Tomaso EL Akvino
  ii) Nobeloj: *Francisko DE Moor. La duko de Brunsvigo. Sinjoro de la Dandinière.
IV) Elektmaterialo:
 A) Apartigo el aro, kolektivo, kvanto: *Osto EL miaj ostoj kaj karno EL mia karno.
 B) Distinga elekto: la determinato estas la plej altranga en sia speco.
  i) *Dio DE la Dioj kaj Sinjoro DE la Sinjoroj.
  ii) *Miraklo SUPER mirakloj.
 C) Sendistinga elekto:
  i) *Unu INTER pluraj.
  ii) *Unu homo EL INTER la homoj. PAG§133.


 
Vortaro
Mallongigoj
A
B
C
Ch
D
E
F
G
Gh
H
Hh
I
J
Jh
K
L
M
N
O
P
R
S
Sh
T
U
V
Z